Tijdens onze vogelreizen staat de bijzondere Pittidae-familie meestal hoog op het wensenlijstje van onze gasten. Terecht, want pitta’s zijn prachtig! Door hun verborgen levensstijl zijn ze echter vaak lastig te vinden. De ene soort is wat gemakkelijker dan de andere. Wij vertellen je waar en wanneer je de meeste kans maakt om ze te zien.
Alle foto’s in dit artikel zijn gemaakt door onze gids Jan-Peter Kelder.
Thailand is een bijzonder land om naar pitta’s te zoeken. Er staan maar liefst 14 soorten op de Thaise vogellijst, van de wereldwijd 46 bekende soorten. Sommige zijn met wat geduld redelijk goed te vinden, terwijl andere zo zeldzaam zijn dat zelfs ik, als ervaren Thailand-vogelaar, ze nog nooit heb gezien. Maar wat maakt pitta’s nu zo bijzonder en gewild?
Wat maakt pitta’s zo bijzonder?
Pitta’s behoren tot de familie Pittidae. Het zijn middelgrote, compact gebouwde zangvogels met relatief lange poten, een stevige snavel en een opvallend korte staart. De meeste soorten zijn ongeveer 15 tot 25 centimeter groot.Wat ze echt bijzonder en populair maakt, zijn hun indrukwekkende kleuren. Felblauw, turquoise, groen, rood, oranje en geel: je komt de meest spectaculaire kleurencombinaties tegen.
Toch zijn het geen vogels die je gemakkelijk tussen de boomtoppen ziet zitten. Pitta’s brengen het grootste deel van hun tijd door op de bosbodem, waar ze tussen bladeren, wortels en dicht struikgewas naar voedsel zoeken. Hun vaak opvallend gekleurde veren zijn daarbij verrassend goed gecamoufleerd. Het licht dat door het bladerdak valt, de gekleurde bladeren en de schaduwen op de bosbodem zorgen ervoor dat een pitta soms vrijwel onzichtbaar is, zelfs wanneer hij maar enkele meters bij je vandaan zit.
Horen is makkelijker dan zien
Gelukkig hebben veel soorten een opvallende roep. Die bestaat vaak uit slechts één of twee heldere fluittonen, die regelmatig vanaf dezelfde plek worden herhaald. Tijdens het broedseizoen zijn pitta’s doorgaans het meest vocaal. En daar zit meteen een uitdaging voor vogelaars: in tegenstelling tot veel andere vogelsoorten beginnen pitta’s pas te broeden wanneer het regenseizoen aanbreekt, grofweg van half april tot september. Er is dan immers veel meer voedsel beschikbaar.
De meeste vogelaars bezoeken Thailand echter in de droge tijd. Het gevolg is dat het merendeel van de bezoekers weinig of zelfs helemaal geen pitta’s ziet.
Ter illustratie: tijdens onze afgelopen twee januarireizen zagen we één soort (Blue Pitta) en hoorden we een andere (Eared Pitta). Tijdens onze maartreizen zagen we drie tot maximaal vijf soorten (Blue, Mangrove, Hooded, Blue-eared en Malayan Banded Pitta).
Om je wat op weg te helpen, beschrijven we hieronder alle 14 pitta’s die op de Thaise vogellijst staan. We vertellen je hoe groot je kansen zijn en waar je het beste kunt zoeken. De soorten staan gerangschikt van relatief gemakkelijk tot zeer moeilijk te vinden.
De 14 Thaise pitta’s
1. Blue-winged Pitta (Pitta moluccensis)
De Blue-winged Pitta is de gemakkelijkste pitta om in Thailand te zien, mits je op het juiste moment van het jaar reist. Het is een schitterend gekleurde vogel met felblauwe vleugels, een groene rug, een oranje buik en een opvallende zwarte oogstreep.
Vanaf april arriveren de eerste vogels vanuit hun overwinteringsgebieden in Maleisië en Indonesië. Je hoort ze dan overal roepen: van bosranden en plantages tot parken en tuinen. Als je tussen april en juli in Thailand bent en een beetje je best doet, is deze soort goed te vinden.
2. Mangrove Pitta (Pitta megarhyncha)
De Mangrove Pitta is een echte specialist. Zoals zijn naam al aangeeft, is hij sterk gebonden aan mangrovebossen.Qua kleuren lijkt hij sterk op de Blue-winged Pitta, maar hij is iets groter en heeft een stevigere snavel. Die komt goed van pas bij het zoeken naar krabben, slakken en andere kleine dieren tussen de mangrovewortels.
In Thailand komt hij vooral voor langs de westkust van het zuidelijke schiereiland. Phang Nga, Krabi en de mangroves bij Ranong zijn bekende gebieden. Tijdens onze maart-/aprilreizen zien we hem meestal wel. Soms op flinke afstand, maar af en toe ook gewoon recht voor onze neus!
3. Malayan Banded Pitta (Hydrornis irena)
De Malayan Banded Pitta is een van de absolute schoonheden van het Thaise zuiden. Wat ons betreft zelfs een van de mooiste vogels van Thailand!Het mannetje heeft een spectaculair verenkleed met felblauwe, groene, zwarte en oranje kleuren. Het vrouwtje is veel bruiner en een stuk minder opvallend.
Deze soort leeft in dicht tropisch bos op het zuidelijke schiereiland. Hij zou niet gemakkelijk te vinden zijn, ware het niet dat er bij zowel Krung Ching als Sri Phang Nga fotohutten zijn met voederplaatsen waar hij in de droge tijd regelmatig komt buurten. Daardoor is de Malayan Banded Pitta een realistische doelsoort. Tijdens onze maart-/aprilreizen zien we hem dan ook regelmatig.
4. Blue Pitta (Hydrornis cyaneus)
De Blue Pitta is een van de bekendere soorten van Thailand. Het mannetje heeft een opvallend blauwe kop en buik, gecombineerd met zwarte en groenachtige tekeningen. Het vrouwtje is overwegend bruin en daardoor een stuk minder opvallend.Deze soort komt voor in vochtige bossen in grote delen van Thailand, van laagland tot berggebieden. Khao Yai en Kaeng Krachan zijn bekende plekken om hem te zoeken.
Tijdens onze vogelreizen is hij meestal nog niet erg vocaal. Toch zien we hem af en toe, omdat hij regelmatig bij fotohutten en voederplaatsen wordt waargenomen. Daardoor is het zeker geen onrealistische soort om op je lijst te krijgen. Als hij niet bij de voederplaatsen komt, zijn je kansen tussen november en maart niet bijzonder groot. Daarna, van april tot september, is hij vocaler en wordt het iets gemakkelijker om hem te vinden.
5. Western Hooded Pitta (Pitta sordida)
De Western Hooded Pitta is een opvallende verschijning met een groene rug, zwarte kop, bruine kruin en felrode buik.In grote delen van Thailand is het een zomergast die tijdens het regenseizoen arriveert om te broeden. In die periode is hij bijzonder vocaal. Vanaf april kun je hem vrij gemakkelijk horen roepen, mits je je in geschikt tropisch bos bevindt.
Hem daadwerkelijk zien is een stuk uitdagender, maar zeldzaam is deze soort zeker niet!
6. Eared Pitta (Hydrornis phayrei)
De Eared Pitta is wellicht de minst kleurrijke pitta van Thailand. Ondanks dat hij redelijk algemeen en wijdverspreid is, zien niet veel bezoekende vogelaars hem.Dat komt doordat hij behoorlijk schuw kan zijn en een stuk minder vocaal is dan veel andere pitta’s. Het is een overwegend bruine vogel met een witte keel en kruin en een zwart masker.
Tijdens onze vogelreizen hebben we hem wel gehoord, maar nog nooit in beeld gekregen. Toch is dat zeker niet onmogelijk, want zelf zie ik hem met enige regelmaat.
7. Rusty-naped Pitta (Hydrornis oatesi)
Langzaam belanden we bij de echt moeilijke pitta-soorten om te zien.De Rusty-naped Pitta is een soort van de bergbossen in Noord- en West-Thailand. Zijn roestbruine nek en achterhoofd vormen een mooi contrast met de rest van zijn verenkleed. Hij leeft in dichtbegroeid bergbos, vaak op steile hellingen waar het bijzonder lastig is om hem te observeren. Tijdens het broedseizoen, grofweg van maart tot juli, is zijn roep regelmatig te horen.
In het verleden kwam hij nog weleens bij fotohutten, maar dat is inmiddels al een paar jaar niet meer gebeurd. Tijdens onze vogelreizen hebben we hem nog nooit gezien. Het is ook alweer een aantal jaar geleden dat ik er zelf een zag. Doi Lang, Doi Ang Khang en Mae Wong zijn bekende gebieden waar vogelaars kans maken op deze bijzondere soort.
8. Fairy Pitta (Pitta nympha)
De Fairy Pitta werd pas in 2009 voor het eerst in Thailand gezien, in Phutthamonthon Park, vlak bij Bangkok.Het is geen standvogel en zelfs geen wintergast. Hij wordt uitsluitend tijdens de trek waargenomen. Dat gebeurt vrijwel altijd in april, maar in 2026 werden er ineens ook vogels gezien tijdens de najaarstrek.
Waar hij in het verleden slechts eens in de paar jaar werd waargenomen, zijn er de laatste jaren soms meerdere vogels gevonden, vaak in de stadsparken van Bangkok. Op het eiland Koh Man Nai wordt hij bovendien bijna ieder jaar gezien. Dit is ook waar ik hem in het verleden zag. Het is zeker geen gemakkelijke soort om te vinden, omdat hij maar zo kort in Thailand aanwezig is. Maar als je in april in Thailand bent, maak je met een beetje geluk zeker kans!
9. Blue-naped Pitta (Hydrornis nipalensis)
Tot een paar jaar geleden was dit een van de meest mysterieuze pitta’s van Thailand. Zoals de naam al doet vermoeden, heeft deze soort een opvallend blauwe nek en achterhoofd.Hij leeft in dicht bos en bamboebegroeiing en is bijzonder moeilijk te vinden.De eerste bevestigde waarneming in Thailand dateert van 1 maart 2009, in Phu Suan Sai National Park, in de provincie Loei. In de jaren daarna zag vrijwel niemand hem, hoewel hij af en toe wel werd gehoord. Tot hij een aantal jaar geleden ineens bij twee verschillende vogelhutten begon te verschijnen. De meeste Thaise vogelaars hebben hem daar vervolgens kunnen afvinken. Ikzelf ook, zoals je op de foto hieronder kunt zien!
Bij deze hutten maak je in het juiste seizoen een goede kans. Daarbuiten zijn je kansen een stuk kleiner, maar in parken als Phu Suan Sai ben je zeker niet bij voorbaat kansloos!
10. Giant Pitta (Hydrornis caeruleus)
Waar ik de eerste negen pitta’s op deze lijst allemaal meerdere keren heb gezien, zijn we nu aanbeland bij de soorten die zelfs ik, met al mijn uren in de Thaise bossen, nog nooit heb waargenomen.De Giant Pitta behoort tot de grootste pitta’s ter wereld. Hij leeft voornamelijk in laaglandregenwoud op het Thaise schiereiland.
Ondanks zijn formaat is hij bijzonder moeilijk te vinden. Er zijn maar weinig betrouwbare waarnemingen uit Thailand, onder andere uit Hala-Bala Wildlife Sanctuary en Khao Nor Chu Chi. De vernietiging van laaglandregenwoud vormt een belangrijke bedreiging voor deze soort. Wie hem in Thailand weet te vinden, mag zichzelf dan ook bijzonder gelukkig prijzen! Hij staat in ieder geval heel hoog op mijn persoonlijke wensenlijstje. Buiten Thailand wordt hij op Borneo wel regelmatig gezien en bij sommige fotohutten zelfs prachtig gefotografeerd.
11. Blue-rumped Pitta (Hydrornis soror)
De Blue-rumped Pitta is een prachtige soort met een opvallend blauwe achterzijde en een kleurrijke koptekening. Het mannetje en vrouwtje verschillen behoorlijk van elkaar. Het vrouwtje heeft een veel subtieler, overwegend bruin verenkleed.
In Thailand komt deze soort vooral voor in het uiterste zuidoosten. Khao Soi Dao, in de provincie Chanthaburi, is een bekende locatie. Toch heeft bijna niemand hem in Thailand op zijn lijst staan. Dat komt vooral doordat hij zeldzaam is en alleen op grotere hoogte voorkomt. Bovendien is het niet eenvoudig om de juiste plekken op Khao Soi Dao te bereiken. Wil je deze soort toch graag zien? Ga dan naar Vietnam, waar hij een stuk gemakkelijker te vinden is.
12. Bar-bellied Pitta (Hydrornis elliotii)
Tot 2023 was er weinig bekend over de status van deze mooie pitta in Thailand.Waar hij in Vietnam relatief eenvoudig te vinden is, was hij in Thailand tot die tijd slechts één keer waargenomen. En wel op een lokale markt, waar een jager de vogel in een kooi verkocht.Verder was hij nooit in het wild gezien.
Na lang zoeken vond een groep vogelaars hem uiteindelijk in 2023, in de provincie Ubon Ratchathani. Sindsdien is hij daar door een handjevol vogelaars gehoord, waaronder door mijzelf in 2024. Slechts een nog kleiner groepje heeft hem daadwerkelijk kunnen fotograferen. Het is dus een soort die op papier tot de Thaise avifauna behoort, maar die je niet zomaar tijdens een vogeltocht zult tegenkomen.
13. Garnet Pitta (Erythropitta granatina)
We zijn nu aanbeland bij twee soorten waarvan het hoogst onzeker is of ze überhaupt nog in Thailand voorkomen.De Garnet Pitta is een van de mooiste pitta’s van Zuidoost-Azië. Met zijn donkerblauwe kop, kastanjebruine rug en felrode buik is het een bijzonder kleurrijke verschijning.
In Thailand komt deze soort uitsluitend voor in het uiterste zuiden, in Hala-Bala Wildlife Sanctuary. Tot ongeveer 2010 werd hij daar af en toe gezien, maar sindsdien zijn er geen betrouwbare waarnemingen meer geweest. In Maleisië wordt hij nog wel af en toe gezien, maar in Thailand mogen we voorlopig alleen nog van hem dromen…
14. Gurney’s Pitta (Hydrornis gurneyi)
Voor veel vogelaars is de Gurney’s Pitta dé droomvogel van Thailand. Of was, kunnen we beter zeggen.Nadat hij in 1986 werd herontdekt, na decennialang als uitgestorven te zijn beschouwd, werd hij jarenlang nog regelmatig in Thailand waargenomen. Sinds 2015 is hij echter niet meer in Thailand gezien.
Hij komt uitsluitend voor in laaglandbos onder de 200 meter, en juist dit type bos is ernstig bedreigd. In theorie staat hij nog op de Thaise vogellijst, maar in de praktijk is hij waarschijnlijk uitgestorven in Thailand.
Gelukkig werd hij enkele jaren geleden ook in Myanmar ontdekt. Maar ook daar gaat de populatie in rap tempo achteruit. Het mannetje is werkelijk spectaculair, met zijn iriserend blauwe kruin, zwarte gezichtstekening, gele keel en felgele buik. Het vrouwtje heeft een heel ander uiterlijk, met een bruine kop en een veel subtielere tekening. Of je deze bijzondere vogel ooit nog in Thailand te zien kunt krijgen, is dus zeer de vraag…
Geef een reactie